Çankırı – Üç Elma Doğal Tarım Çiftliği

Kastamonu sonrası durağımız, Hüseyin ve Keziban Genç çiftinin yaşadığı Üç Elma Doğal Tarım Çiftliği. Biz başından beri ekmeklerimizi bu çiftlikten gelen üveyik buğdayının unu ve Çankırı’da el ile hasat edilen tuz ile hazırlıyoruz. Bizim için gitmeden önce Üç Elma Doğal Tarım Çiftliği çok kıymetliydi; cancana gelince daha da kıymeti arttı. Bir de aynı yola baş koymuş Nezih Gençler, Fırınımdan Ekmekler Murat Demirtaş ve Tracy M Lord da bizimle olunca değmeyin keyfimize. Alttaki fotoğraf da Hüseyin Abi’lerin meyve bahçesinden. 

imag0396

Üreticilerimiz, halihazırda Çankırı’nın Yapraklı İlçesine bağlı Doğanbey Köyü’nde yaşıyor. Hüseyin Abi’nin eşi Keziban Abla, bu köyde doğmuş büyümüş. Hüseyin Abi de karşı köyden. Evlendikten sonra Ankara’ya çalışmaya gitmişler ve sonrasında Keziban Abla’nın ailesinin evine Doğanbey Köyü’ne geri dönmüşler. Bu hane çalışmayla, emekle, alın teri ile yaşıyor. Her bir noktasından gözlemliyorsunuz. Evin içinde bir tamirat yapılacaksa bile kendileri yapıyorlar.

img_0285

Hüseyin ve Keziban Genç (Nam-ı diğer Kezi)

Biz üveyik buğdayı peşine ve üreticimizi tanımak için düştük yollara ama ürettikleri diğer ürünlere de değinmeden geçmek istemiyoruz. Kendi bağlarındaki üzümlerden 1,5 yıl meşe fıçılarda bekleterek sirke, yine kendi yetiştirdikleri hardal otlarının tohumlarından hardal (hala tadı damağımızda), tarlalarındaki domates, biber, kızılcıklardan soslar, bulgur ve daha nicesi. Burada konumuz buğday olduğu için diğer ürünlere ayrıntılı olarak değinmeyeceğiz ancak her birini güvenilir ve etik değerlerle ürettiklerini gördüğümüz bir yer Üç Elma Doğal Tarım Çiftliği.

img_0287

Doğanbey Köyü

Arazileri de Tatlıpınar ve Doğanbey Köyleri çevresinde ve Kızılırmak Nehrinin kollarından biri olan Acı Çay Vadisi içerisinde. Aslında bu alan geçmişte bir iç denizmiş. Toprakları alüvyonlu ve oldukça verimli. Toprağın yapısı alçı taşlı ve jips yönünden zengin. Yeryüzündeki jipsli topraklarda yaşayan 14 tane endemik bitkinin 8 tanesi burada yetişiyor. Vadide küçük ölçekli tarım yapılıyor ve genelde de buğday yetiştiriciliği var. Üveyik buğdayı bu bölgeye özgü atalık tohum ancak Hüseyin Abi’nin dediğine göre onlardan başka yetiştiren de yok. Rakım 900 m civarında olup buğdayın yetiştirildiği arazilerin bir bölümü vadi içinde, bir bölümü ise tepe düzlüklerinde.

img_0308

Bölgenin topoğrafyası

Hüseyin Abi hep elinde bir sopa ile geziyor. Sopanın işlevi Hüseyin Abi’nin yürümesine destek olmak değil bizlere, arazilerindeki toprağın güzelliğini göstermek. Önce üzüm bağına varıyoruz; buradaki kara üzüm bağ yetiştiriciliğinin kökeni Hattilere-Hititlere dayanıyormuş. Geçmişe yolculuk yapmak gibi bu arazilerde dolaşmak.

Yazın sıcağında Çankırı’da toprağın kurak hatta taş gibi olacağını düşünür insan ancak Genç ailesi bağı bir vahaya çevirmiş, Fukuoka’nın “hiç bir şey yapma tarım”ndan ilham almış. Saplıyor Hüseyin Abi sopasını toprağa; bol solucanlı, bol humuslu, nemli bir toprak çıkıyor ortaya. Bu durum, sebze bahçelerinde de geçerli. Hasadın sonunda her şeyi kesip toprağa bırakıyorlar ve sonunda ortaya yazın sıcağından kışın soğuğundan etkilenmeyen verimli toprak çıkıyor ortaya. Atalık tohumu ne kadar saklarsan sakla toprağın dilinden anlamazsan, kölen gibi kullanıp yorarsan sonunda tohum da kendine yetişecek yer bulamaz. O yüzden toprağı çoğaltmak ve bereketlendirmek o kadar önemli ki, bunu bir daha görüyoruz.

Üveyik buğdayını evlerinin önündeki arazide hem de tepedeki düzlükte. Üveyik buğdayı, İç Anadolu’ya özgü bir buğday. Durum buğdayı sınıfından makarnalık buğday diye geçiyor. Ayrıca üveyikteki nem oranı minimum düzeyde olup uzun boylu, kızılca renkli ve kuraklığa dayanıklı bir buğday. İsmi yöreye göre şahman, kunduru gibi de değişiyormuş. Eskiden buğdayın hasadı orakla yapılırmış. Kendileri de sabah 4’te kalkıp orağa giderlermiş ancak Hüseyin Abi’nin dediğine göre orak, buğdayı kökünle beraber kopardığı için toprağı besinsiz bırakıyor. Şu anda ise biçer döverle alıyorlar. Aslında biçer döver de buğdayı çok ziyan ediyor. Patoz aslında en temizi ve toprağa en zararsız yöntemlerden biri ancak çok emek yoğun ve birden fazla kişinin iş gücüne ihtiyaç duyuluyor. Hatta en az dört kişinin. İki kişi emek verdikleri için maalesef biçer döverle buğdayı hasat ediyorlar.

img_0876img_0828

Buğdayın hasat edildikten sonra nasıl bir işlemden geçirildiği çok önemli bir aşama. Burada tam tane ayıklanmış buğday, hiçbir işlem görmeden direkt değirmenden geçiriliyor. Değirmenden çıkan un, sadece en kalın elekte elenip otundan çöpünden ayrılıyor. Buğdayın ayıklanmasından sonra yıkama da yapılmıyor. Aslında buğdayın yıkanıp yıkanmaması gezdiğimiz yerlere göre çok değişiklik gösterdi. Ancak anladığımız kadarıyla, nasıl yıkandığınla da çok alakalı. Yani ovarak, sert bir şekilde yıkanırsa kıymetli kepek de gidiyor. Buğdayın, nişasta kısmına gelinceye kadar 4-5 kat kepeği var. Sert bir şekilde yıkanırsa üstteki kepeğin gitmesine sebep olabiliyoruz.

img_0262img_0177

Bir diğer mevzumuz da tuz. Tuzla ilgili bildiğimiz doğruları burada unuttuk, size de tavsiye ederiz. Piyasada satılan rafine tuzlarla karşılaştırdığımızda buradaki tuza tuz demek biraz ayıp oluyor 🙂 Buradaki bir mineral deposu. İnsan vücudunun ihtiyacı olan 84 farklı minerali içinde bulunduruyor. Kaya tuzu bloklar halinde çıkarılıyor. Aynı kömür madeni gibi. Eppek’e ham madde olanlar ise bu büyük kütlelerin arasında kalmış olan tam kristalize olmuş tuzlar. Bu konuda en önemli noktalardan biri tuzun madenden alındığı nokta. Bu yüzden fiyatlarda çok ciddi farklar oluşuyor. Tuz blokları ağır madenlerle karışabiliyor, çıkan blokların renkleri farklı olsa da parçalandıkları zaman bembeyaz oluyorlar. Yani ağır madenlerin karıştığı kaya tuzunun sofranıza ulaşması da olası.

Genç ailesi ile geçirdiğimiz 3 gün bizim için çok keyifli, paylaşım dolu, bol bol arazi gezdiğimiz bir süreç oldu. Tecrübelerini bizimle paylaştıkça bilge köylü tarımının ne kadar emek yoğun olduğunu, sadece uzmanlık değil aynı zamanda ustalık istediğine bir kere daha şahit olduk. Kendimizi evimizde gibi hissettik, hiç ayrılmak istemedik.

Sevgi ve barışla…

Reklamlar

Çankırı – Üç Elma Doğal Tarım Çiftliği” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s